Bakit ka pinalaking talikuran ang sarili mo.

Balikan mo ang panahong bata ka pa…

Gaano kadalas kang totoong tinanong ng mga magulang mo, “Ano'ng gusto mo?”, “Ano'ng iniisip mo?”, “Ano'ng nararamdaman mo?”, “Ano'ng pinaniniwalaan mo?” o “Ano'ng gusto mong gawin?”

Para sa marami, malamang hindi ganoon kadalas.

Dahil ang pagpapalaki sa maraming tao ay umiikot sa isang ganap na ibang tanong. Hindi, “Ano'ng gusto mo?” kundi, “Ano'ng gusto ng mga magulang mo mula sa iyo?” “Ano'ng gusto nilang gawin mo?” “Paano nila gustong kumilos ka?” “Ano'ng kailangan mong sabihin para hindi sila magalit?” “Ano'ng kailangan mong gawin para hindi ka mapagalitan?” “Paano mo mapapasaya sina Mama at Papa?”

Siyempre, kailangan ng mga bata ang paggabay ng magulang. Kailangan nila ng mga hangganan. Kailangan nila ng disiplina. Kailangan silang masabihan ng hindi. Hindi ko sinasabing dapat payagan ang mga bata na gawin ang anumang gusto nila kahit kailan. Ang sinasabi ko, may NAPAKALAKING kaibahan sa pagtuturo sa batang hindi niya palaging makukuha ang gusto niya at sa pagtuturo sa kanyang WALANG HALAGA ang gusto niya.

At sa tingin ko, maraming lumaki na ang ikalawang aral ang natutuhan.

Makikita mo ito sa pinakamaliliit at pinakakaraniwang bahagi ng pagkabata. Umuuwi ang bata mula sa eskuwela at hindi tinatanong ng magulang, “Ano'ng gusto mong kainin mamayang gabi?” Sinasabi nila, “Ito ang kakainin mo.” Sabi ng bata, “Ayoko niyan,” at biglang nagiging problema. “Kakainin mo pa rin.” “Hindi ka aalis sa mesa hangga't hindi mo nauubos.” “Kapag hindi mo kinain, wala kang panghimagas.”

Siyempre, hindi naman kayang magluto ng magulang ng limang magkaibang pagkain gabi gabi dahil nagbago ang isip ng anak. Hindi iyon ang punto ko. Ang punto ko ay ang mensaheng minsan nating ipinapasa sa bata sa likod ng lahat ng iyon.

Nagpahayag lang ang bata ng gusto niya. “Ayoko nito.” Pero sa halip na ituro, “Mahalaga ang gusto mo, kahit hindi mo palaging makukuha iyon,” maaari nating maituro, “Walang kinalaman ang gusto mo.”

At higit na malalim sa pagkain ang aral na iyon.

Nagiging, “Hindi mahalaga na ayoko nito. Hindi mahalaga na ayoko itong gawin. Hindi mahalaga na iba ang iniisip ko. Hindi mahalaga na iba ang nararamdaman ko. Ang mahalaga ay ginagawa ko ang gusto nina Mama at Papa.”

Ganoon din mismo ang ginagawa natin sa mga opinyon at emosyon.

Ilan sa atin ang nakipagtalo sa mga magulang noong bata pa, at sa huli ay sinabi na lang ang anumang makakapagtapos sa pagtatalo?

Alam mo kung ano talaga ang iniisip mo. Alam mo kung ano talaga ang nararamdaman mo. Pero alam mo ring ayaw talaga nilang marinig iyon. Ang gusto nilang marinig ay ang sagot na magpapasaya sa kanila.

Kapag ipinagpatuloy mong sabihin ang totoong iniisip mo, bigla kang “sumasagot”, “bastos”, “rebelde” o “walang respeto”.

Kaya kalaunan, may natutuhan ka. Mas madaling magsinungaling. Mas madaling sabihin ang gusto nilang marinig. Mas madaling magkunwaring sang ayon ka. Mas madaling talikuran ang totoong iniisip at nararamdaman mo kaysa harapin ang alitang dulot ng pagiging tapat.

Natutuhan mong MALI ang MAGPAKATOTOO at TAMA ang TALIKURAN ANG SARILI PARA PASAYAHIN ANG IBA.

At napakadelikadong ituro iyon sa isang bata, dahil ngayon, hindi mo lang siya tinuturuan ng pagsunod. Tinuturuan mo siyang MAGPANGGAP.

Tinuturuan mo siyang ang katapatan ay lumilikha ng alitan, habang ang pagganap ng isang papel ay lumilikha ng kapayapaan. Tinuturuan mo siyang mas mahalaga ang pagsang ayon ng iba kaysa sa sarili niyang paninindigan. Tinuturuan mo siyang ang pinakaligtas na paraan sa mga relasyon ay alamin kung ano'ng gusto ng ibang tao mula sa kanya at pagkatapos ay maging ganoon.

Tinuturuan mong talikuran ng anak mo ang sarili, magpanggap at, ang pinakamasama, MAWALAN NG PANININDIGAN.

Kaya dahan dahan, nang hindi namamalayan, natututuhan ng bata, “Hindi kasinghalaga ang iniisip ko ng gusto nina Mama at Papa na isipin ko. Hindi kasinghalaga ang nararamdaman ko ng gusto nilang maramdaman ko. Hindi kasinghalaga ang gusto ko ng gusto nila. Mas mahalagang panatilihin silang masaya kaysa maging tapat kung sino ako.”

At pagkatapos, nagiging matanda ka.

Hindi nawawala sina Mama at Papa. NAGPAPALIT LANG SILA NG MUKHA.

Ngayon, sina Mama at Papa ay nagiging mga kaibigan mo, mga karelasyon mo, mga katrabaho mo, boss mo, social media mo… LAHAT.

At dala mo ang parehong mga gawi sa relasyon na natutuhan mo noong bata ka sa bawat relasyong mayroon ka bilang matanda.

Pareho pa rin ang mga tanong mo noong bata ka. “Ano'ng gusto nila mula sa akin? Ano'ng kailangan kong sabihin? Paano ako kailangang kumilos? Aling bersiyon ko ang magugustuhan nila? Ano'ng opinyon ang puwede kong sabihin nang hindi sila nagagalit? Ano'ng kailangan kong itago? Ano'ng kailangan kong baguhin sa sarili ko para matanggap ako?”

Ang kaibahan lang, ngayon wala nang kailangang magsabi sa iyo na gawin iyon.

Ginagawa mo iyon nang AUTOMATIKO.

Pumapasok ka sa isang kuwarto at sa halip na itanong, “Sino ako?” hindi mo namamalayang itinatanong, “Sino ang kailangan kong maging dito?”

Doon nagiging mas malaki ang palaging pagpapasaya sa iba kaysa sa simpleng madalas na pagsasabi ng oo. Nagiging buong paraan na ito ng pamumuhay.

Natututuhan mong basahin ang lahat ng iba bago basahin ang sarili. Alam na alam mo ang nararamdaman ng mga nakapaligid sa iyo. Alam mo ang inaasahan nila sa iyo. Alam mo ang sasang ayunan nila. Alam mo ang makakadismaya sa kanila. Alam mo kung aling bersiyon mo ang gusto nila.

Pero tanungin mo ang sarili kung ano'ng gusto MO, at biglang wala kang ideya.

Tanungin mo kung ano ang TALAGA mong iniisip, at nag aalinlangan ka.

Tanungin mo kung ano ang TALAGA mong pinaniniwalaan, at uunahin mong isipin kung ano ang pinaniniwalaan ng LAHAT NG IBA.

Tanungin mo kung paano mo gustong manamit, ano ang gusto mong gawin, ano ang gusto mong sabihin, anong buhay ang gusto mong mabuhay, at bago mo pa masagot ang tanong, iniisip mo na kung sino ang maaaring tumutol.

IYAN ang pagtalikod sa sarili.

Hindi lang ito pagtalikod sa gusto mo. Pagtalikod ito sa iniisip mo, nararamdaman mo, pinaniniwalaan mo, pinahahalagahan mo, paraan ng pagpapahayag mo at sa huli, sa KUNG SINO KA.

At sa tingin ko, iyan ang dahilan kung bakit maraming nakakaramdam ng pagkakasala sa sandaling maisip nila ang sarili nila.

Ilan sa inyong nagbabasa nito ang hindi komportableng tanungin ang sarili, “Ano'ng gusto ko?”

Ilan sa inyo ang agad nakakaramdam na makasarili kayo? Ang napakasimpleng tanong na iyon ay agad nagdudulot ng pagkakasala, hiya at pakiramdam na makasarili tayo dahil lang bahagya natin itong isinaalang alang.

Ilan sa inyo ang hindi makapagpasya nang hindi muna iniisip ang lahat ng maaaring maapektuhan, magalit, madismaya o masaktan?

At seryoso, ilan sa inyo ang nasa PINAKAHULI ng sarili ninyong listahan ng mga priyoridad?

Ilan sa inyo ang inilalagay ang LAHAT NG TAO AT LAHAT NG BAGAY sa unahan ng SARILI NINYO sa SARILI NINYONG listahan ng mga priyoridad?

Ang kapareha mo. Pamilya mo. Mga kaibigan mo. Trabaho mo. Boss mo. Ang inaasahan ng lahat sa iyo. Ang kailangan ng lahat mula sa iyo. Ang iniisip ng lahat tungkol sa iyo.

Iniisip mo silang lahat bago mo pa maisip ang sarili mo.

At sa huli, doon sa pinakailalim, kung may natitira pang puwang, na karaniwan ay wala, baka saka mo lang maisip ang sarili mo, para lang makaramdam ng pagkakasala at agad muling kalimutan ang sarili.

Seryoso, huminto ka sandali at isipin iyon.

Paano magiging malusog para sa IYO na ikaw ang may pinakamaliit na halaga sa SARILI MONG BUHAY?

Sa kung anong paraan, nakumbinsi natin ang sarili na malusog ito.

Pinuri natin ang PAGTALIKOD SA SARILI at tinawag itong PAGIGING MAPAGBIGAY.

Pero HINDI sila pareho.

Mabuting magmalasakit sa iba. Mabuting magsakripisyo. Mabuting makipagkompromiso. Mabuting unahin paminsan minsan ang pangangailangan ng iba kaysa sa iyo. Bahagi iyon ng mabuting pagmamahal.

Pero may NAPAKALAKING kaibahan ang PAMINSAN MINSANG pag una sa iba at ang PERMANENTENG paglalagay sa sarili sa huli.

Kung hindi malusog ang mamuhay sa paniniwalang, “Ako lang ang mahalaga,” hindi rin malusog ang mamuhay sa paniniwalang, “LAHAT AY MAHALAGA MALIBAN SA AKIN.”

Ang isang sukdulan ay ganap na binabalewala ang iba. Ang kabila naman ay ganap na binabalewala ang sarili. Wala sa dalawa ang malusog. Pareho silang masama.

PERO napakahusay nating kondenahin ang una habang pinupuri ang ikalawa.

Nakakakita tayo ng taong sarili lang ang iniisip at tinatawag natin siyang makasarili. Tama naman. Ganoon nga siya. PERO PAGKATAPOS, nakikita natin ang isang taong walang hangganan, hindi makatanggi, hindi makapagsabi ng opinyong hindi popular, binabago ang sarili para sa lahat ng nasa paligid, laging pinipigil ang totoong iniisip at nararamdaman, at walang ideya kung ano ang gusto sa sariling buhay o kung sino talaga siya, at tinatawag natin siyang mapagbigay at pinupuri.

Hindi sila mapagbigay. Natutuhan lang nilang TALIKURAN ANG SARILI.

At nakakapagod mabuhay nang ganoon.

HINDI KATAKA TAKANG puno ng pagkabalisa ang mga tao kung bawat pakikisalamuha ay nangangailangan ng pagtantiya kung paano ka nakikita ng iba. Siyempre pagod ka kung lagi mong iniisip kung may galit sa iyo, dismayado sa iyo, humuhusga sa iyo, tumatanggi sa iyo o may ibang inaasahan mula sa iyo.

Siyempre, ang mamuhay na lubusang hiwalay sa totoong iniisip, nararamdaman at gusto mo ay maaaring magdulot ng matinding kalungkutan. HINDI KATAKA TAKANG napakarami ang palaging balisa at nalulumbay.

Lagi kang umaarte. Lagi mong tinatalikuran ang sarili. Nabubuhay ka para sa LAHAT MALIBAN SA SARILI MO.

At WALANG KATAPUSAN ang pagganap dahil bawat tao ay nangangailangan ng bahagyang ibang bersiyon mo.

Kaya napakahalagang matutuhang itanong sa sarili kung ano talaga ang iniisip at gusto mo.

Kung magulang ka, simulan mong ituro sa anak mo na PINAPAYAGAN SIYANG MAGKAROON NG SARILING SAGOT.

Tanungin mo kung ano'ng gusto niya. Ano'ng iniisip niya. Ano'ng nararamdaman niya. Ano'ng pinaniniwalaan niya. Ano'ng gusto niyang isuot. Ano'ng gusto niyang kainin. Ano'ng nagustuhan niya at hindi nagustuhan. Turuan mo siyang maging sariling indibidwal at maging totoo sa sarili.

Hindi mo kailangang ibigay ang lahat ng hinihingi niya. Hindi mo kailangang sumang ayon sa bawat opinyon niya. Hindi iyon ang punto.

Ang punto ay iturong MAHALAGA ANG MUNDO SA LOOB NIYA. Turuan siyang PINAPAYAGAN siyang isipin ang SARILI NIYA.

Ituro mong maaaring mahalaga ang opinyon niya nang hindi palaging iyon ang huling desisyon. Ituro mong hindi awtomatikong kawalan ng respeto ang hindi pagsang ayon sa iyo. Ituro mong maaari niyang sabihin ang totoong iniisip nang hindi kailangang alagaan ang ego mo dahil napakarupok mo para makarinig ng anumang iba sa gusto mong marinig. Ituro mong hindi niya kailangang magsinungaling sa iyo para maging ligtas o mapanatili ang kapayapaan.

Dahil kung matutuhan ng anak mong ang pinakamabilis na paraan para matapos ang alitan ay sabihin ang anumang gusto mong marinig, dadalhin niya ang aral na iyon sa pagtanda.

Gagawin niya iyon sa mga kaibigan niya, kapareha niya, boss niya, sa LAHAT. At bago mo mamalayan, may isang taong inaapak apakan ng lahat at walang tunay na pagkilala sa sarili o sariling pagkatao.

At pagkatapos, nagtataka tayo kung bakit may mga matandang hindi makatanggi, hindi kayang madismaya sa kanila ang iba, hindi maipahayag nang tapat ang sarili, at walang ideya kung sino talaga sila sa ilalim ng lahat ng bersiyong ginawa nila para sa iba.

Kaya kung nakikita mo ang sarili mo rito, sa tingin ko kailangan mong simulan ang mga tanong na maaaring hindi ka kailanman tinuruang itanong.

Ano ang TALAGA kong iniisip? Ano ang TALAGA kong nararamdaman? Ano ang TALAGA kong pinaniniwalaan? Ano ang TALAGA kong gusto? Ano ang TALAGA kong gustong sabihin? Ano ang TALAGA kong gustong gawin? Anong buhay ang gusto KO? Sino ako kapag hindi ko sinusubukang maging kung sino ang gusto ng ibang tao?

At HUWAG kang makonsensiya dahil mayroon kang sagot.

Hindi ko sinasabing maging narsisista ka. Hindi ko sinasabing tumigil kang magmalasakit sa mga tao. Hindi ko sinasabing biglang hindi na mahalaga ang nararamdaman ng lahat ng iba.

Ang sinasabi ko, TUMIGIL KANG MAMUHAY NA PARANG HINDI MAHALAGA ANG SA IYO.

Matutong magmalasakit sa iba nang hindi tinatalikuran ang sarili para sa kanila. Matutong isaalang alang ang damdamin ng iba nang hindi hinahayaang iyon ang magpasya sa bawat desisyon mo. Matutong magmahal nang hindi umaarte para sa kanila. Matutong maging tapat kahit maaaring makadismaya ang katapatan.

Dahil hindi mo dapat kailangang lubusang talikuran ang sarili para matawag kang mabuting tao.

At hindi dapat IKAW ang PINAKAHINDI MAHALAGA sa SARILI MONG BUHAY.

Maging tapat kahit nakakainis sa iba. Maging ikaw kahit pagtawanan ka. Magkaroon ng sariling opinyon at tanggapin na MAY hindi sasang ayon. Ipahayag ang sarili nang hindi natatakot sa iba. Magkaroon ng sariling tinig, sariling isip, sariling hilig, kagustuhan at hangarin. Magkaroon ng sariling pagkatao at pagkilala sa sarili.

At sa huli, ang pagtalikod sa sarili para makuha ang pagsang ayon ng lahat ng iba ay IMORAL. Ito ang pinakamataas na uri ng pagmamanipula at ang pinakamalaking kasinungalingang sinasabi natin sa lahat araw araw.

- Adam