Γιατί σε μεγάλωσαν για να εγκαταλείπεις τον εαυτό σου.

Γύρνα με τη σκέψη σου στα παιδικά σου χρόνια…

Πόσο συχνά σε ρωτούσαν πραγματικά οι γονείς σου: «Τι θέλεις;», «Τι σκέφτεσαι;», «Πώς νιώθεις;», «Τι πιστεύεις;» ή «Τι θέλεις να κάνεις;»

Για πολλούς ανθρώπους, μάλλον όχι πολύ συχνά.

Γιατί ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουν πολλοί άνθρωποι περιστρέφεται γύρω από ένα εντελώς διαφορετικό ερώτημα. Όχι «Τι θέλεις;», αλλά «Τι θέλουν οι γονείς σου από εσένα;» «Τι θέλουν να κάνεις;» «Πώς θέλουν να συμπεριφέρεσαι;» «Τι πρέπει να πεις για να μην τους στενοχωρήσεις;» «Τι πρέπει να κάνεις για να μη βρεις τον μπελά σου;» «Πώς κρατάς τη μαμά και τον μπαμπά ευχαριστημένους;»

Προφανώς, τα παιδιά χρειάζονται διαπαιδαγώγηση. Χρειάζονται όρια. Χρειάζονται πειθαρχία. Χρειάζεται να ακούν και το όχι. Δεν λέω ότι πρέπει να αφήνουμε τα παιδιά να κάνουν ό,τι θέλουν, όποτε το θέλουν. Λέω ότι υπάρχει ΤΕΡΑΣΤΙΑ διαφορά ανάμεσα στο να μαθαίνεις σε ένα παιδί ότι δεν μπορεί να έχει πάντα αυτό που θέλει και στο να του μαθαίνεις ότι αυτό που θέλει ΔΕΝ έχει σημασία.

Και νομίζω ότι πολλοί άνθρωποι μεγάλωσαν μαθαίνοντας το δεύτερο.

Το βλέπεις σε μερικές από τις πιο μικρές, πιο συνηθισμένες στιγμές της παιδικής ηλικίας. Ένα παιδί γυρίζει από το σχολείο και ο γονιός δεν ρωτά: «Τι θέλεις να φας απόψε;» Λέει: «Αυτό θα φας». Το παιδί λέει: «Δεν μου αρέσει αυτό», και ξαφνικά υπάρχει πρόβλημα. «Θα το φας έτσι κι αλλιώς». «Δεν θα σηκωθείς από το τραπέζι μέχρι να το τελειώσεις». «Αν δεν το φας, δεν έχει γλυκό».

Προφανώς, ένας γονιός δεν μπορεί να μαγειρεύει πέντε διαφορετικά φαγητά κάθε βράδυ επειδή το παιδί αλλάζει γνώμη. Δεν είναι αυτό το θέμα μου. Το θέμα μου είναι το μήνυμα που μερικές φορές περνάμε στο παιδί κάτω από όλα αυτά.

Το παιδί απλώς εξέφρασε μια προτίμηση. «Δεν μου αρέσει αυτό». Αλλά αντί να του μάθουμε ότι «Αυτό που θέλεις έχει σημασία, ακόμη κι αν δεν μπορείς πάντα να το έχεις», μπορεί να καταλήξουμε να του μαθαίνουμε ότι «Αυτό που θέλεις είναι αδιάφορο».

Κι αυτό το μάθημα πάει πολύ βαθύτερα από το φαγητό.

Γίνεται: «Δεν έχει σημασία που δεν μου αρέσει αυτό. Δεν έχει σημασία που δεν θέλω να το κάνω. Δεν έχει σημασία που σκέφτομαι διαφορετικά. Δεν έχει σημασία που νιώθω διαφορετικά. Το σημαντικό είναι να κάνω αυτό που θέλουν η μαμά και ο μπαμπάς».

Το ίδιο ακριβώς κάνουμε με τις απόψεις και τα συναισθήματα.

Πόσοι από εμάς, όταν μαλώναμε με τους γονείς μας ως παιδιά, καταλήγαμε να λέμε οτιδήποτε θα τελείωνε τον καβγά;

Ήξερες τι πραγματικά σκεφτόσουν. Ήξερες τι πραγματικά ένιωθες. Αλλά ήξερες επίσης ότι δεν ήθελαν στ’ αλήθεια να το ακούσουν. Ήθελαν να ακούσουν την απάντηση που θα τους ευχαριστούσε.

Αν συνέχιζες να εκφράζεις αυτό που πραγματικά πίστευες, ξαφνικά «αντιμιλούσες», ήσουν «αγενής», «αντιδραστικός» ή «δεν έδειχνες σεβασμό».

Έτσι, τελικά έμαθες κάτι. Είναι πιο εύκολο να πεις ψέματα. Είναι πιο εύκολο να πεις αυτό που θέλουν να ακούσουν. Είναι πιο εύκολο να προσποιηθείς ότι συμφωνείς. Είναι πιο εύκολο να εγκαταλείψεις όσα πραγματικά σκέφτεσαι και νιώθεις παρά να αντιμετωπίσεις τη σύγκρουση που φέρνει η ειλικρίνεια.

Έμαθες ότι το να ΕΚΦΡΑΖΕΣΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΚΑ είναι ΛΑΘΟΣ και το να ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΠΕΙΣ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ ΓΙΑ ΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΕΙΣ ΚΑΠΟΙΟΝ είναι ΣΩΣΤΟ.

Κι αυτό είναι ένα τόσο επικίνδυνο μάθημα για ένα παιδί, γιατί τώρα δεν του μαθαίνεις απλώς υπακοή. Του μαθαίνεις να ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ.

Του μαθαίνεις ότι η ειλικρίνεια φέρνει σύγκρουση, ενώ το να παίζει έναν ρόλο φέρνει ειρήνη. Του μαθαίνεις ότι η αποδοχή των άλλων μετρά περισσότερο από τις δικές του πεποιθήσεις. Του μαθαίνεις ότι ο πιο ασφαλής τρόπος να πορεύεται στις σχέσεις είναι να καταλαβαίνει τι θέλει ο άλλος από αυτό και μετά να γίνεται αυτό ακριβώς.

Μαθαίνεις στο παιδί σου να εγκαταλείπει τον εαυτό του, να μην είναι αυθεντικό και, το χειρότερο, να ΜΗΝ ΕΧΕΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ.

Έτσι, σιγά σιγά, χωρίς καν να το καταλαβαίνει, το παιδί μαθαίνει: «Αυτό που σκέφτομαι έχει λιγότερη σημασία από αυτό που θέλουν η μαμά και ο μπαμπάς να σκέφτομαι. Αυτό που νιώθω έχει λιγότερη σημασία από το πώς θέλουν να νιώθω. Αυτό που θέλω έχει λιγότερη σημασία από αυτό που θέλουν εκείνοι. Το να τους κρατώ ευχαριστημένους είναι πιο σημαντικό από το να είμαι ειλικρινής για το ποιος είμαι».

Και μετά γίνεσαι ενήλικας.

Η μαμά και ο μπαμπάς δεν εξαφανίζονται. Απλώς ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΠΡΟΣΩΠΑ.

Τώρα η μαμά και ο μπαμπάς γίνονται οι φίλοι σου, οι ερωτικές σου σχέσεις, οι συνάδελφοί σου, το αφεντικό σου, τα κοινωνικά σου δίκτυα… ΟΙ ΠΑΝΤΕΣ.

Και μεταφέρεις τα ίδια ακριβώς μοτίβα σχέσεων που έμαθες στην παιδική ηλικία σε κάθε σχέση της ενήλικης ζωής σου.

Συνεχίζεις να κάνεις τις ίδιες ερωτήσεις που έμαθες ως παιδί. «Τι θέλουν από εμένα; Τι πρέπει να πω; Πώς πρέπει να συμπεριφερθώ; Ποια εκδοχή μου θα τους αρέσει; Ποια άποψη μπορώ να εκφράσω χωρίς να τους ενοχλήσω; Τι πρέπει να κρύψω; Τι πρέπει να αλλάξω πάνω μου για να με αποδεχτούν;»

Μόνο που τώρα δεν χρειάζεται πια να σου πει κανείς να το κάνεις.

Το κάνεις ΑΥΤΟΜΑΤΑ.

Μπαίνεις σε ένα δωμάτιο και, αντί να ρωτάς «Ποιος είμαι;», υποσυνείδητα ρωτάς «Ποιος πρέπει να γίνω εδώ μέσα;»

Εκεί η ανάγκη να ευχαριστείς τους άλλους γίνεται πολύ μεγαλύτερη από το να λες απλώς ναι υπερβολικά συχνά. Γίνεται ολόκληρος τρόπος ζωής.

Μαθαίνεις να διαβάζεις τους πάντες πριν διαβάσεις τον εαυτό σου. Ξέρεις ακριβώς πώς νιώθουν όλοι γύρω σου. Ξέρεις τι περιμένουν από εσένα. Ξέρεις τι θα ενέκριναν. Ξέρεις τι θα τους απογοήτευε. Ξέρεις ποια εκδοχή σου προτιμούν.

Αλλά ρώτα τον εαυτό σου τι θέλεις ΕΣΥ και ξαφνικά δεν έχεις ιδέα.

Ρώτα τον εαυτό σου τι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ σκέφτεσαι και διστάζεις.

Ρώτα τον εαυτό σου τι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ πιστεύεις και αρχίζεις πρώτα να αναρωτιέσαι τι πιστεύουν ΟΛΟΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ.

Ρώτα τον εαυτό σου πώς θέλεις να ντύνεσαι, τι θέλεις να κάνεις, τι θέλεις να πεις, τι ζωή θέλεις να ζήσεις, και πριν καν απαντήσεις, ήδη σκέφτεσαι ποιος μπορεί να σε αποδοκιμάσει.

ΑΥΤΟ είναι η εγκατάλειψη του εαυτού.

Δεν εγκαταλείπεις απλώς αυτό που θέλεις. Εγκαταλείπεις όσα σκέφτεσαι, όσα νιώθεις, όσα πιστεύεις, τις αξίες σου, τον τρόπο που εκφράζεσαι και τελικά ΤΟ ΠΟΙΟΣ ΕΙΣΑΙ.

Και νομίζω ότι γι’ αυτό τόσοι άνθρωποι νιώθουν ενοχές τη στιγμή που σκέφτονται έστω και λίγο τον εαυτό τους.

Πόσοι από εσάς που το διαβάζετε νιώθετε άβολα να ρωτήσετε τον εαυτό σας: «Τι θέλω;»

Πόσοι αμέσως νιώθετε εγωιστές; Αυτή η τόσο απλή ερώτηση μας προκαλεί αμέσως ενοχή, ντροπή και την αίσθηση ότι φερόμαστε εγωιστικά, μόνο και μόνο επειδή την εξετάσαμε έστω και λίγο.

Πόσοι δεν μπορείτε να πάρετε μια απόφαση χωρίς πρώτα να σκεφτείτε όλους όσοι μπορεί να επηρεαστούν, να στενοχωρηθούν, να απογοητευτούν ή να προσβληθούν;

Και σοβαρά τώρα, πόσοι από εσάς βρίσκεστε στον ΠΑΤΟ της δικής σας λίστας προτεραιοτήτων;

Πόσοι έχετε απολύτως ΤΟΥΣ ΠΑΝΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΝΤΑ πάνω από ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΑΣ στη ΔΙΚΗ ΣΑΣ λίστα προτεραιοτήτων;

Τον σύντροφό σου. Την οικογένειά σου. Τους φίλους σου. Τη δουλειά σου. Το αφεντικό σου. Όσα περιμένουν όλοι από εσένα. Όσα χρειάζονται όλοι από εσένα. Όσα σκέφτονται όλοι για εσένα.

Τους σκέφτεσαι όλους πριν καν σκεφτείς τον εαυτό σου.

Και τελικά, κάπου εκεί κάτω, αν έχει μείνει καθόλου χώρος, που συνήθως δεν έχει, ίσως σκεφτείς επιτέλους τον εαυτό σου, μόνο για να νιώσεις ενοχές και να τον ξεχάσεις αμέσως ξανά.

Σοβαρά, σταμάτα και σκέψου το για ένα δευτερόλεπτο.

Πώς γίνεται να είναι υγιές να είσαι ΕΣΥ ο λιγότερο σημαντικός άνθρωπος στη ΔΙΚΗ ΣΟΥ ΖΩΗ;

Κάπως πείσαμε τον εαυτό μας ότι αυτό είναι υγιές.

Επαινέσαμε την ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ και την ονομάσαμε ΑΝΙΔΙΟΤΕΛΕΙΑ.

Αλλά ΔΕΝ είναι το ίδιο πράγμα.

Είναι καλό να νοιάζεσαι για τους άλλους. Είναι καλό να θυσιάζεσαι. Είναι καλό να συμβιβάζεσαι. Είναι καλό μερικές φορές να βάζεις τις ανάγκες κάποιου άλλου πάνω από τις δικές σου. Αυτό είναι μέρος του να αγαπάς σωστά τους ανθρώπους.

Αλλά υπάρχει ΤΕΡΑΣΤΙΑ διαφορά ανάμεσα στο να βάζεις ΜΕΡΙΚΕΣ ΦΟΡΕΣ κάποιον άλλον πρώτο και στο να βάζεις ΜΟΝΙΜΑ τον εαυτό σου τελευταίο.

Όπως είναι ανθυγιεινό να ζεις πιστεύοντας ότι «Μόνο εγώ μετράω», έτσι είναι ανθυγιεινό να ζεις πιστεύοντας ότι «ΟΛΟΙ ΜΕΤΡΑΝΕ ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΕΜΕΝΑ».

Το ένα άκρο αγνοεί εντελώς όλους τους άλλους. Το άλλο αγνοεί εντελώς εσένα. Κανένα δεν είναι υγιές. Και τα δύο είναι εξίσου άσχημα.

ΑΛΛΑ είμαστε πολύ καλοί στο να καταδικάζουμε το πρώτο και να επαινούμε το δεύτερο.

Κοιτάμε κάποιον που σκέφτεται μόνο τον εαυτό του και τον λέμε εγωιστή. Δίκαιο. Είναι. ΑΛΛΑ ΜΕΤΑ κοιτάμε κάποιον που δεν έχει όρια, δεν μπορεί να πει όχι, δεν μπορεί να εκφράσει μια μη δημοφιλή άποψη, αλλάζει για όλους γύρω του, καταπιέζει συνεχώς όσα πραγματικά νιώθει και σκέφτεται και δεν έχει ιδέα τι θέλει από τη ζωή του ή καν ποιος είναι, και τον λέμε ανιδιοτελή και τον επαινούμε.

Δεν είναι ανιδιοτελής. Απλώς έμαθε να ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΠΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ.

Και το να ζεις έτσι είναι εξαντλητικό.

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΕΡΙΕΡΓΟ που όλοι ζουν με άγχος, όταν κάθε αλληλεπίδραση απαιτεί να προσπαθείς να καταλάβεις πώς σε βλέπουν. Φυσικά και εξαντλείσαι όταν σκέφτεσαι συνεχώς αν κάποιος είναι θυμωμένος μαζί σου, απογοητευμένος από εσένα, αν σε κρίνει, σε απορρίπτει ή περιμένει κάτι διαφορετικό από εσένα.

Φυσικά και το να ζεις εντελώς αποκομμένος από όσα πραγματικά σκέφτεσαι, νιώθεις και θέλεις μπορεί να σε κάνει βαθιά δυστυχισμένο. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΕΡΙΕΡΓΟ που τόσοι άνθρωποι έχουν χρόνιο άγχος και κατάθλιψη.

Παίζεις έναν ρόλο όλη την ώρα. Εγκαταλείπεις τον εαυτό σου όλη την ώρα. Ζεις για ΟΛΟΥΣ ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΕΣΕΝΑ.

Και η παράσταση ΔΕΝ ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ ΠΟΤΕ, γιατί κάθε άνθρωπος χρειάζεται μια λίγο διαφορετική εκδοχή σου.

Γι’ αυτό έχει τόση σημασία να μάθεις να ρωτάς τον εαυτό σου τι πραγματικά σκέφτεσαι και θέλεις.

Αν είσαι γονιός, άρχισε να μαθαίνεις στο παιδί σου ότι ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΑΠΑΝΤΗΣΗ.

Ρώτα το τι θέλει. Ρώτα το τι σκέφτεται. Ρώτα το πώς νιώθει. Ρώτα το τι πιστεύει. Ρώτα το τι θέλει να φορέσει. Ρώτα το τι θέλει να φάει. Ρώτα το τι του άρεσε και τι δεν του άρεσε. Μάθε του να έχει τη δική του προσωπικότητα και να είναι αληθινά ο εαυτός του.

Δεν χρειάζεται να του δίνεις ό,τι ζητά. Δεν χρειάζεται να συμφωνείς με κάθε άποψή του. Δεν είναι αυτό το θέμα.

Το θέμα είναι να του μάθεις ότι Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΣ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ. Μάθε του ότι ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ να σκέφτεται ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ.

Μάθε του ότι η γνώμη του μπορεί να έχει σημασία χωρίς να γίνεται πάντα η τελική απόφαση. Μάθε του ότι το να διαφωνεί μαζί σου δεν σημαίνει αυτόματα ότι δεν σε σέβεται. Μάθε του ότι μπορεί να σου λέει τι πραγματικά σκέφτεται χωρίς να χρειάζεται να φροντίζει τον εγωισμό σου επειδή είσαι πολύ εύθραυστος για να ακούσεις οτιδήποτε πέρα από αυτό που θέλεις. Μάθε του ότι δεν χρειάζεται να σου λέει ψέματα για να νιώθει ασφάλεια ή να κρατά την ηρεμία.

Γιατί αν το παιδί σου μάθει ότι ο πιο γρήγορος τρόπος να τελειώσει μια σύγκρουση είναι να σου πει ό,τι θέλεις να ακούσεις, θα πάρει αυτό το μάθημα μαζί του στην ενήλικη ζωή.

Θα το κάνει με τους φίλους του, με τον σύντροφό του, με το αφεντικό του, με ΤΟΥΣ ΠΑΝΤΕΣ. Και πριν το καταλάβεις, έχεις έναν άνθρωπο που όλοι τον πατάνε και που δεν έχει αληθινή αίσθηση του εαυτού του ή της ατομικότητάς του.

Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί υπάρχουν ενήλικες που δεν μπορούν να πουν όχι, δεν αντέχουν να απογοητεύουν τους άλλους, δεν μπορούν να εκφραστούν ειλικρινά και δεν ξέρουν ποιοι είναι κάτω από όλες τις εκδοχές του εαυτού τους που έφτιαξαν για όλους τους άλλους.

Αν λοιπόν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε κάτι από αυτά, νομίζω ότι χρειάζεται να αρχίσεις να του κάνεις μερικές ερωτήσεις που ίσως δεν σου έμαθε ποτέ κανείς να κάνεις.

Τι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ σκέφτομαι; Τι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ νιώθω; Τι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ πιστεύω; Τι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ θέλω; Τι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ θέλω να πω; Τι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ θέλω να κάνω; Πώς θέλω να είναι η ΔΙΚΗ ΜΟΥ ζωή; Ποιος είμαι όταν δεν προσπαθώ να γίνω αυτό που θέλει κάποιος άλλος;

Και ΜΗΝ νιώθεις ενοχές που έχεις απάντηση.

Δεν σου λέω να γίνεις νάρκισσος. Δεν σου λέω να σταματήσεις να νοιάζεσαι για τους άλλους. Δεν σου λέω ότι ξαφνικά τα συναισθήματα των άλλων δεν έχουν σημασία.

Σου λέω να ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙΣ ΝΑ ΖΕΙΣ ΣΑΝ ΝΑ ΜΗΝ ΕΧΟΥΝ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΟΥ.

Μάθε να νοιάζεσαι για τους ανθρώπους χωρίς να εγκαταλείπεις τον εαυτό σου γι’ αυτούς. Μάθε να λαμβάνεις υπόψη τα συναισθήματά τους χωρίς να τα κάνεις υπεύθυνα για κάθε απόφαση που παίρνεις. Μάθε να αγαπάς χωρίς να παίζεις ρόλους. Μάθε να είσαι ειλικρινής ακόμη κι όταν η ειλικρίνεια μπορεί να απογοητεύσει κάποιον.

Γιατί δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να εγκαταλείψεις εντελώς τον εαυτό σου για να θεωρηθείς καλός άνθρωπος.

Και ΕΣΥ δεν θα έπρεπε να είσαι ο ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΣ άνθρωπος στη ΔΙΚΗ ΣΟΥ ΖΩΗ.

Να είσαι ειλικρινής κι ας ενοχλούνται οι άλλοι, να είσαι ο εαυτός σου κι ας γελούν, να έχεις δικές σου απόψεις και να δέχεσαι ότι οι άνθρωποι ΘΑ διαφωνούν, να εκφράζεσαι χωρίς να φοβάσαι τους άλλους, να έχεις δική σου φωνή, δικές σου σκέψεις, προτιμήσεις, επιθυμίες και θέλω. Να έχεις τη δική σου ατομικότητα και τη δική σου αίσθηση του εαυτού.

Και τέλος, το να εγκαταλείπεις τον εαυτό σου για να κερδίσεις την αποδοχή όλων των άλλων είναι ΑΝΗΘΙΚΟ. Είναι η ύψιστη μορφή χειραγώγησης και το μεγαλύτερο ψέμα που λέμε σε όλους κάθε μέρα.

- Adam