Gethsemane.

Usiku ambao Mungu alipiga magoti.

Hatimaye, Gethsemane ndiyo sababu mimi ni Mkristo.

Kwa sababu pale, kabla hata ya msumari mmoja kuingia mwilini mwake, ninaanza kuona maana halisi ya kusema kwamba Kristo alitupenda.

Mwana wa milele yuko chini. Nafsi yake imezidiwa na huzuni. Anamwomba Baba yake kama kikombe kinaweza kupita.

Yeye ambaye kwa njia yake uhai ulikuja kuwepo anajua maana ya kutaka kuendelea kuishi.

Naye anautoa uhai huo kwa ajili yetu.

Ninapata ugumu kufahamu ukubwa wa jambo hilo. Tunasema mara nyingi sana kwamba Yesu alikufa kwa ajili yetu kiasi kwamba maneno yanaweza kutoka midomoni mwetu bila kamwe kufikia sehemu yetu ambayo inapaswa kutetemeka inapoyasikia.

Lakini bustani hiyo inanifanya nisimame.

Kwa sababu hatuwezi kuelewa upendo unaofunuliwa katika utayari wake mpaka tuuchukulie kwa uzito ubinadamu wake unaosita mbele ya gharama itakayohitajika.

Ubinadamu wake ndio uliofanya msalaba uwe mgumu kiasi hicho.

Alikuwa na mwili unaoweza kujeruhiwa, akili inayoweza kukabili mateso yanayokaribia, nafsi inayoweza kuhuzunika, na utashi wa kibinadamu unaotamani kwa asili uzuri wa kuwa hai.

Msalaba ungemtokea YEYE MWENYEWE.

Naye ambaye ungepatwa naye alikuwa Mungu Mwana.

Hiyo ndiyo fumbo ninalotaka kuendelea kulitafakari. Yeye anayeishikilia ardhi ameanguka juu yake. Anayekipa pumzi kila kilicho hai amekuwa na uwezo wa kutoa pumzi yake mwenyewe.

Gregori wa Nazianzo anatuwekea kitendawili hicho mbele yetu: “Anaomba, lakini anasikia maombi. Analia, lakini anafanya machozi yakome.”

Hali hizo zote mbili ni za nafsi ileile moja.

Wakati mwingine tunauona ubinadamu wa Kristo kama uso unaoonekana, uungu wake ukiwa umefichika salama nyuma yake. Mwili wake unakutana na maumivu huku mwenye mwili huo akibaki bila kuguswa na uzoefu huo.

Lakini hilo lingeiondolea kufanyika mwili ukaribu wake wa ndani.

Mwana wa milele ameufanya ubinadamu wetu kuwa wake. Yeye mwenyewe anaishi kupitia akili, hisia, mwili na utashi wake wa kibinadamu. Asili yake ya kimungu inabaki ya kimungu, huku mateso anayoyapitia kwa ubinadamu wake yakiwa kweli YAKE MWENYEWE.

Leo Mkuu anasisitiza ukamilifu wa asili zote mbili: ubinadamu unabaki halisi katika muungano wake na uungu. Ukuu wa nafsi yake haufanyi majeraha kuwa yasiyo halisi.

Tunapaswa kutofautisha jinsi anavyoteseka bila kumgawanya yule anayeteseka.

Kuna Mwana mmoja.

Yeye ambaye mwili wake utavunjwa ndiye ambaye kwa njia yake miili ipo.

Ndiyo maana Gethsemane haiwezi kupunguzwa kuwa hadithi ya kugusa moyo kuhusu mtu jasiri. Utambulisho wa anayepiga magoti pale unabadilisha maana ya kila anachopitia.

Mungu Mwana mwenyewe ameingia katika hali yetu.

Na ameingia ndani kabisa ya maisha yetu ya ndani.

Gregori anatupa sababu katika sentensi yenye matokeo ya ajabu: “Kwa maana kile ambacho hakukichukua katika nafsi yake hakukiponya.”

Akili ya kibinadamu ina maana kwa wokovu. Kutaka kwa kibinadamu kuna maana kwa wokovu. Maisha ya ndani ambamo tunaupitia ulimwengu yana maana kwa wokovu.

Mwana anauchukua ubinadamu wetu wote, bila dhambi, ili kuurejesha wote.

Kwa hiyo tunapokutana na uchungu wake bustanini, tunakutana na jambo lililo katika kina cha kufanyika mwili.

Amekuja mahali ambapo mwanadamu anajua kinachokuja lakini bado anapaswa kuishi akikipitia kinapofika.

Msalaba bado haujautoboa mwili wake. Lakini kukaribia kwake tayari kunavumiliwa.

Tunajua kiasi fulani cha uzoefu huo. Kupoteza kitu kunaweza kuanza kuumiza kabla hakujatokea. Mazungumzo yanaweza kuushika mwili wetu wote kabla neno halijasemwa. Kesho inaweza kuwa mzigo unaobebwa leo.

Mwana ameingia hata katika upande huu wa maisha ya kibinadamu.

Na Mathayo anapoandika huzuni yake, ni Mwana mwaminifu kikamilifu anayeieleza.

Utakatifu wake na uchungu wake vipo katika wakati uleule.

Ni kiasi gani cha uelewa wetu wa ukomavu wa kiroho kingepaswa kubadilika kama tungeuruhusu ukweli huo utufikie?

Tunaweza kudhani ukaribu na Mungu ni aina ya kutoweza kujeruhiwa kihisia. Lakini moyo ulio hai kikamilifu kwa wema unaweza kuhisi kwa kina hofu ya kinachoutishia.

Kristo anajua thamani ya uhai wa mwanadamu.

Huzuni yake inauchukulia kwa uzito uzuri wa uhai huo.

Yohana wa Dameski anatofautisha hofu ya asili na kutomwamini Mungu kwa dhambi. Tamaa ya asili ya kuhifadhi uhai ni sehemu ya kuwepo kwetu katika mwili. Kusita kwa Kristo mbele ya kifo kunaonyesha uhalisi wa asili ya kibinadamu aliyoichukua.

Kifo kinatishia kitu chema.

Tamaa yake ya kuishi haina dhambi.

Hilo ni muhimu kwa sababu zawadi ya uhai wake ni zawadi ya kitu anachokithamini. Utayari wake una uzito hasa kwa sababu uhai anaoutoa ni wa thamani.

Kisha tunasikia ombi lililo katikati ya fumbo:

“Si mapenzi yangu, bali yako yatendeke.”

Mwana anawezaje kushiriki kusudi la kimungu la wokovu wetu na kwa kweli kuomba kikombe kipite?

Ili kujibu, tunapaswa kutafakari kwa makini maana ya yeye kuwa mwanadamu kikamilifu.

Maksimo Muungama Imani alielewa kwamba ubinadamu usio na utashi wa kibinadamu ungekuwa pungufu. Mwana anachukua uwezo wa kibinadamu wa kutaka, kutamani wema na kutenda kwa uhuru.

Kwa hiyo Kristo ana utashi wa kimungu na utashi wa kibinadamu.

Utashi wake wa kimungu ni ule anaoushiriki milele na Baba na Roho Mtakatifu. Utashi wake wa kibinadamu ni sehemu ya ubinadamu kamili alioufanya kuwa wake.

Kuna nafsi moja inayotaka kwa njia ya utashi wote wawili.

Utashi wawili haumaanishi nafsi mbili zinazopingana.

Utii wa kibinadamu wa Mwana ni tendo lake mwenyewe la kibinadamu. Ubinadamu wake unashiriki kikamilifu katika sadaka hiyo.

Anachokitaka milele akiwa Mungu, anakitimiza katika historia akiwa mwanadamu.

NDIYO ya kibinadamu ni sehemu ya kazi ya Mungu ya kuokoa.

Lakini ombi la kikombe kupita pia ni halisi. Yote mawili yanawezaje kuwa kweli?

Kwa sababu tukio lilelile linaweza kukabiliwa kwa kuhusiana na mema tofauti.

Kifo, kikichukuliwa kama uharibifu wa uhai wa kibinadamu, ni kitu ambacho ubinadamu wake unakisita kwa asili. Kifo, kinachovumiliwa kwa hiari ndani ya kusudi la wokovu wetu, kinakuwa kitu anachokikubali kwa uhuru.

Tamaa yake ya kuhifadhi uhai na utayari wake wa kuutoa zote ni za kibinadamu kweli. Kusita huko kwa asili hakuwi kamwe kumkataa Baba.

Anajua thamani ya uhai, na anajua kusudi la kuokoa ambalo kwa ajili yake anautoa.

Mweleka wa Gethsemane uko ndani ya gharama kubwa mno ya kibinadamu ya sadaka hiyo ya uaminifu.

Upendo wake umethibitika. Gharama yake inaishiwa kwa uzoefu.

Tunaweza kuchanganya uhakika na urahisi. Tunadhani kwamba ikiwa Kristo anajua wema wa Baba, anajua utume wake, na anajua ufufuo utafuata, basi uzoefu wake lazima kwa namna fulani uwe umelindwa dhidi ya mateso.

Lakini kujua hakuyatii maisha ganzi.

Ahadi inaweza kuwa ya moyo wote kabla ya masharti yake kuishiwa kwa vitendo. Mtu anaweza kujua anayempenda na bado akateseka sana anapojitoa kwa ajili yake.

Kwamba upendo umethibitika haimaanishi kwamba gharama yake tayari imevumiliwa.

Mwana anajua. Mwanadamu bado anapaswa kuteseka.

Na Mwana na mwanadamu ni nafsi ileile moja.

Hilo ndilo linaloipa bustani kina kikubwa hivyo.

Ninaposema kwamba aliushinda ubinadamu wake, namaanisha kwamba anaubeba ubinadamu wake kupitia hofu yote ya mateso na kifo, akijitoa kwa uhuru huku akihisi gharama ya sadaka hiyo.

Anabaki mwanadamu kamili katika ushindi.

Ubinadamu unaotetemeka ndio ubinadamu unaokubali.

Ungamo la Kanisa kuhusu utashi wawili wa Kristo linalinda ukweli huu. Utashi wake wa kibinadamu unahifadhiwa katika muungano wake na Mungu. Utii wake ni tendo hai la uhuru wa kibinadamu.

Na hilo linatuleta katika swali kuhusu uhuru wenyewe.

Mara nyingi tunautambulisha uhuru na uwezo wa kukataa. Ninabaki huru kwa sababu ninaweza kujiondoa, kwa sababu hakuna ahadi inayoweza kunidai kabisa, kwa sababu ninaweza kuchagua kitu kingine gharama inapokuwa kubwa mno.

Lakini je, uwezo wa kusaliti ndio unaoufanya upendo uwe huru?

Au uhuru unafikia utimilifu katika uwezo wa kujitoa kwa moyo wote kwa wema?

Mengi tunayoyaita uhuru ni utii kwa chochote kinachoahidi nafuu.

Tunaficha ukweli kwa sababu uaminifu unahatarisha kukubalika kwetu. Tunauondoa upendo wetu kwa sababu kupenda kumekuwa na maumivu. Tunakimbia wajibu kwa sababu hatuwezi kubeba unachotuomba.

Kisha tunajiita huru kwa sababu tulifuata tamaa zetu.

Lakini tuna uhuru kiasi gani ikiwa tishio la maumivu linaweza kutawala kila tunachokuwa tayari kukipenda?

Gethsemane, Kristo anahisi hofu ya kibinadamu mbele ya mateso huku akibaki huru kujitoa.

Tamaa yake ya kuishi ni halisi. Upendo wake unaookoa unabaki huru.

Kupoteza uhai kunakokaribia hakuwezi kumlazimisha kuacha wema ambao kwa ajili yake anautoa.

Waebrania inasema alikuja kuwakomboa waliowekwa utumwani na hofu yao ya kifo. Bustani inanifanya nione jinsi utumwa huo unavyoweza kufika ndani sana, na kina cha uhuru wake.

Anakwenda kuelekea kifo katika upendo ambao kifo hakiwezi kuutawala.

Lakini maana ya hili inazidi mfano wa ajabu wa ujasiri wa mtu binafsi.

Ireneo alielewa utii wa Kristo kwa kuuhusisha na kutotii kwa Adamu. Kristo anakusanya historia ya wanadamu na kuifikisha katika utimilifu mpya. Utii wa msalaba unabatilisha kilichoharibika katika mti.

Hilo linanifanya nisome Edeni na Gethsemane pamoja.

Edeni, wanadamu wanautafuta utimilifu kupitia kutomwamini mtoa uhai.

Gethsemane, Kristo anamkabidhi Baba uhai wake wa kibinadamu huku akikabili kifo.

Jibu la uaminifu la wanadamu kwa Mungu linaishiwa kwa kina chake, katika hali za kutisha zaidi.

Kristo hahitaji kamwe kuongoka kutoka katika uasi wake binafsi. Yeye ni Mwana mwaminifu ambaye utii wake unaturejesha.

Utashi wake wa kibinadamu ni sehemu ya ubinadamu ambao kwa njia yake wokovu wetu unatimizwa.

Hili linanifanya nitafakari upya sisi ni nani.

Tunapokea kuwepo kwetu. Sisi hatubuni wema unaoyafanya maisha yastahili kuishiwa. Uhuru wetu wenyewe ni zawadi.

Labda tunakuwa wenyewe kikamilifu zaidi tunapoweza kutoa zawadi hiyo katika upendo.

Katika Kristo, ushirika na Mungu unaufikisha uhuru wa kibinadamu katika utimilifu wake. Ubinadamu wake unabaki wa kibinadamu kabisa huku ukiwa mwaminifu kabisa.

Gethsemane inafunua gharama ya upendo wake pamoja na hatima ya ubinadamu wetu.

Tuliumbwa kwa ajili ya ushirika.

Na hapa, katika Mwana aliyefanyika mwili, Mungu anawajia wanadamu katika upendo unaookoa huku wanadamu wakimjibu Mungu katika utii mwaminifu.

Mienendo yote miwili ni ya nafsi ileile moja.

Kuna upande mwingine wa kikombe tunaopaswa kuuchukulia kwa uzito.

Katika Maandiko, kikombe kinaweza kumaanisha fungu lililowekwa la mateso na hukumu. Isaya anazungumza juu ya kikombe cha ghadhabu ya Mungu. Hii inatusaidia kusikia uzito wa picha anayoitumia Yesu.

Anayakaribia mateso akiwa mpatanishi wa wokovu wetu, akilikabili ukweli wa dhambi, hukumu na kifo.

Sadaka yake inapita mfano tunaoweza kuuvutia. Inatimiza upatanisho na ukombozi tunaouhitaji.

Kwa hiyo ukubwa wa msalaba hauwezi kupimwa kwa kuhesabu maumivu ya mwili peke yake.

Tunapaswa kuuliza ni nani anayejitoa, anajitoa kwa ajili ya nani, na zawadi yake inatimiza nini.

Anayetoa uhai huu wa kibinadamu wenye mipaka ni Mwana wa milele.

Upendo wake unaonyeshwa kupitia moyo wa kibinadamu. Mwenye upendo huo anabaki Mungu.

Mateso hayauumbi upendo huo.

Yanafunua jinsi upendo huo unavyoingia kwa kina katika hali yetu.

Na upendo unabaki bila kugawanyika.

Baba na Mwana wanashiriki utashi mmoja wa kimungu. Utii wa kibinadamu wa Yesu unaonyesha kusudi la kuokoa analolishiriki milele na Baba.

Upendo wa Baba tayari upo katika kumtuma Mwana. Upendo wa Mwana upo katika sadaka yake anayoitoa kwa uhuru.

Gethsemane inafunua kina cha kibinadamu cha kusudi hilo la kimungu.

Bado anamwita Mungu Baba.

Kikombe kinabaki mbele yake. Uhusiano unabaki katika sala yake.

Anasema ukweli wa hamu yake ya kibinadamu huku akijikabidhi kwa Baba anayempenda.

Ni kiasi gani cha ufahamu wetu wa upendo wa Mungu kinategemea imani kwamba kupendwa kunapaswa kumaanisha kuepushwa na mateso?

Yesu ni Mwana mpendwa katika bustani.

Uchungu wake haufuti uana wake. Ombi lake halifuti uaminifu wake.

Analeta uzoefu wake wote wa kibinadamu katika ushirika na Baba.

Augustino anatuingiza katika matokeo ya ajabu ya fumbo hili. Anaandika kwamba Kristo “anatuombea, kama Kuhani wetu,” na “anaomba ndani yetu, kama Kichwa chetu,” huku akiwa Mungu tunayemwomba.

Uhusiano wetu naye unajumuisha hali hizo zote tatu.

Tunamkaribia akiwa Mungu. Tunamkaribia Baba kupitia kwake akiwa mpatanishi. Kama viungo vya mwili wake, tumeunganishwa na yule ambaye maisha yake ya kibinadamu tayari yametolewa katika uaminifu mkamilifu.

Sala yake inatufungulia jambo.

Yule tunayemletea uchungu wetu mwenyewe ameingia katika maisha ambamo uchungu hupatikana. Yule ambaye kwa njia yake tunamkaribia Baba mwenyewe amezungumza na Baba kwa sauti ya kibinadamu.

Ubinadamu wetu una nafasi katika ushirika wake.

Naye anaruhusu ubinadamu huo uonekane.

Anawaomba rafiki zake wabaki kando yake. Mwana ambaye kwa njia yake wao wapo anaomba wawe pamoja naye.

Kuna upole wa ajabu katika ombi hilo. Uhusiano wake mkamilifu na Baba una nafasi ya urafiki wa kibinadamu.

Kisha wanalala.

Watu walio karibu vya kutosha kumsikia hawawezi kukesha pamoja naye.

Lakini anaendelea kuomba. Mathayo anamweleza akirudi tena na tena, kujisalimisha kwake kukiwa tayari katika sala ya kwanza na kuishiwa kwa uaminifu katika gharama inayoendelea ya saa hiyo.

Maumivu yanabaki huku sadaka ikibaki.

Kisha Waebrania inasema kwamba aliomba kwa vilio na machozi, na kwamba alisikilizwa.

ALISIKILIZWA.

Bado alienda msalabani.

Tukisoma katika mwanga wa ufufuo, jibu linapita katika kifo hadi kwenye uzima wa ufufuo. Kusudi la kuokoa linazidi kuponyoka katika jaribu linalokaribia.

Kikombe kinabaki. Kifo kitapoteza neno lake la mwisho.

Hili ni la msingi kwa maana ya bustani: kusudi la mateso yake ni uzima.

Usaliti unabaki uovu. Majeraha yanabaki ya kutisha. Kifo kinabaki adui.

Upendo wake unaingia katika hali hizi kutimiza wokovu wetu, na ufufuo unafunua ushindi ambao sadaka yake inauelekea.

Na lazima tukumbuke ni nani anayepokea faida ya sadaka hiyo.

Wanafunzi wanashindwa kukesha.

Yesu anaendelea kuelekea msalaba kwa ajili yao.

Wale wasioweza kukesha kando yake ni miongoni mwa wale anaowatolea nafsi yake.

Uaminifu wake unawafikia wale ambao uaminifu wao umeshindwa.

Kabla bustani haijawa mfano wa utii wangu, ni sehemu ya utii wa Mwokozi wangu kwa ajili yangu.

Ndiyo sababu mimi ni Mkristo.

Kwa sababu huyu ndiye anayejua gharama yote ya kibinadamu ya kutupenda, anaihisi katika ubinadamu halisi kama wetu, na anajitoa kwa uhuru.

Muumbaji mwenyewe ameingia katika uumbaji wake.

Mwana wa milele ametoa jibu lake la uaminifu ndani ya wakati.

Ubinadamu unaosita mbele ya kifo umetolewa katika upendo ulio na nguvu kuliko kifo.

Na ubinadamu anaouchukua hauondolewi kamwe.

Baada ya ufufuo, Yesu anawaonyesha wanafunzi mikono yake na ubavu wake. Majeraha ni ya Bwana aliyefufuka. Wanayemwabudu ndiye aliyeteseka, sasa akiwa hai zaidi ya utawala wa kifo.

Anaupeleka katika utukufu ubinadamu ambao kupitia kwake ametupenda.

Kwa hiyo Gethsemane inafikia mustakabali wa kila aliye wake. Uhai wa kibinadamu anaourejesha una hatima iliyo zaidi ya kaburi.

Ardhi anapopiga magoti inafungua njia kuelekea ufufuo.

Lakini ninaendelea kurudi katika wakati ule kabla hajasimama.

Anajua gharama ambayo upendo utahitaji.

Anaihisi gharama ambayo upendo utahitaji.

Na Neno la milele linatoa jibu lake la uaminifu kwa sauti ya kibinadamu.

Anaenda msalabani, ubinadamu wake ukiwa upo kikamilifu katika zawadi hiyo.

Alitupenda kwa moyo wa kibinadamu.

Na Mwana anayetupa uzima wa milele atakuwa milele mwanadamu aliyetoa uhai wake kwa ajili yetu.

- Adam