जीवनाचे पाणी.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेने केलेले भाषांतर · मूळ इंग्रजी लेख
पाणी कुठे आहे हे मला माहीत असूनही मी पुन्हा वाळवंटात परतण्याचा मार्ग निवडला आहे.
सर्वात प्रामाणिकपणे मी इथूनच सुरुवात करू शकतो.
कारण माझ्या आयुष्यात असे क्षण आले आहेत, जेव्हा देवाची उपस्थिती इतकी खोलवर अनुभवली की त्या क्षणी मला आणखी कशाचीच गरज वाटली नाही.
आणि तरीही, तो अनुभव घेतल्यानंतर, मी दुसरीकडे शोधत निघालो.
योहान ४ मधल्या एका संवादाकडे मी वारंवार परततो.
येशू याकोबाच्या विहिरीजवळ बसलेले असतात. तेवढ्यात एक शोमरोनी स्त्री पाणी भरायला येते. ते तिच्याकडे प्यायला पाणी मागतात आणि मग जिला ते जीवनाचे पाणी म्हणतात, त्या देणगीबद्दल तिला सांगतात.
ती जे पाणी भरायला आली आहे, ते प्यायल्यावर तिला पुन्हा तहान लागेल. पण येशू जे पाणी देतात, ते तिच्या आत सार्वकालिक जीवनाकडे वाहणारा झरा बनते.
ती विहिरीवर अशी गरज घेऊन आली आहे, जी तिला शब्दांत सांगता येते.
येशू त्याहून कितीतरी खोलवरची गरज पूर्ण करू पाहतात.
आणि मी विचार करतो, कितीदा आपल्याला काहीतरी कमी आहे हे जाणवते, पण नेमके कशाची उणीव आहे हेच समजत नाही.
आपल्याला रिकामेपण जाणवते, म्हणून आपण काहीतरी शोधतो.
विकत घेण्यासारखे काहीतरी. साध्य करण्यासारखे काहीतरी. अनुभवण्यासारखे काहीतरी. थोडा वेळ स्वतःबरोबर राहण्याची अस्वस्थता हलकी करणारे काहीतरी.
दारू. अमली पदार्थ. सेक्स. पैसा. डिझायनर कपडे. आणखी वेगवान गाडी. आणखी मोठे घर.
गोष्टी वेगळ्या, पण वचन एकच.
“कदाचित हेच शेवटी पुरेसे ठरेल.”
आणि कधीकधी, एखाद्या क्षणापुरते, तसे वाटतेही.
मग ती भावना निघून जाते.
आणि आपल्याला पुन्हा तहान लागते.
असे कितीदा घडावे लागेल, म्हणजे आपण आणखी कुठे मिळेल हे विचारणे थांबवून, आपण नेमके काय पीत आहोत असा प्रश्न विचारू लागू?
मी साधारण सतरा वर्षांचा होतो आणि नुकताच देवाचा शोध घेऊ लागलो होतो. तेव्हा मला एक स्वप्न पडले.
मी एका वाळवंटात होतो आणि मला प्रचंड तहान लागली होती.
मग मला पाण्याची एक काचेची बाटली दिसली. जणू ती स्वर्गातून आली होती. वरून तिच्यावर प्रकाश पडत होता.
मला आठवते, ते पाणी प्यायलो आणि तृप्तीच्या एका विलक्षण अनुभूतीने भारावून गेलो.
त्यापलीकडे ते कसे समजावून सांगावे, मला खरेच माहीत नाही.
आता पुढे काय हवे, असा लगेच विचार आला नाही. आणखी काही मिळवण्याची धडपड नव्हती. अजून काहीतरी कमी असल्याची भावनाही नव्हती.
मी तृप्त झालो होतो.
माझा विश्वास आहे की देव त्या स्वप्नातून मला स्वतःबद्दल काहीतरी दाखवत होता.
मला हव्या वाटणाऱ्या सगळ्या गोष्टींच्या तळाशी अशी तहान होती, जी फक्त तोच भागवू शकत होता.
तो संदेश मला समजला आणि पुन्हा कधीही तो शिकण्याची गरज पडली नाही, असे तुम्हाला सांगता आले असते तर किती बरे झाले असते.
पण ते खोटे ठरेल.
त्यानंतरही अशा वेळा आल्या, जेव्हा मी देवाबरोबर चालण्याच्या मार्गापासून भरकटलो. तुम्ही कल्पना करू शकाल अशा आयुष्याच्या जवळजवळ प्रत्येक दुसऱ्या क्षेत्रात तृप्ती शोधण्याचा प्रयत्न केला.
आणि ज्याने त्या गोष्टींचा कधी आनंदच घेतला नाही, असा आव आणून मी हे लिहीत नाही.
कधीकधी मी त्यांचा आनंद घेतला.
पुन्हा पुन्हा त्यांच्याकडे वळण्याचे तेही एक कारण होते.
पण एखाद्या गोष्टीचा क्षणभर आनंद घेणे आणि तिच्यामुळे तृप्त होणे या दोन फार वेगळ्या गोष्टी आहेत.
रात्र संपते. उत्साह ओसरतो. जी गोष्ट विकत घेण्यासाठी तुम्ही आतुर होता, तिच्याकडे नंतर तुमचे फारसे लक्षही जात नाही.
आणि शेवटी, तुम्ही पुन्हा स्वतःबरोबर एकटे असता.
ज्या भावनेपासून तुम्ही पळत होता, ती अजूनही तिथेच असते.
कधीकधी ती आणखी तीव्रपणे जाणवते.
माझ्या आयुष्यात असे क्षण आले आहेत. जेव्हा जाणवले की प्रत्यक्षात मी फक्त रिकामेपण थोडा वेळ लांबवले होते.
स्वतःला काहीतरी जाणवेल एवढे केले होते. पण मला आतून आधार देईल असे काहीच सापडले नव्हते.
आणि देवाबरोबर मी काहीतरी वेगळे अनुभवले होते हे माहीत असणे, हीच सर्वात कठीण गोष्ट होती.
पाणी पिणे कसे वाटते हे आठवत असूनही मी पाण्याचा शोध घेत होतो.
यिर्मया २:१३ मध्ये देव सांगतो की त्याच्या लोकांनी त्याला, जीवनाच्या पाण्याच्या झऱ्याला, सोडले आणि स्वतःसाठी असे फुटके हौद बनवले जे पाणी धरू शकत नाहीत.
याचा विचार करा.
ते झऱ्याला सोडून त्याच्या जागी पर्याय उभारू लागतात.
ते कष्ट करतात. खोदतात. जमा करतात.
पण त्यांनी जे बांधले आहे, ते त्यांना हवी असलेली गोष्ट धरून ठेवू शकत नाही.
हे चित्र मला माझे आयुष्य समजून घ्यायला मदत करते.
कारण ज्या गोष्टी शेवटी आपल्याला आतून भरून टाकतील असे वाटते, त्या मिळवण्यासाठी आपण किती धडपड करतो?
आणि ती भावना नाहीशी झाली की आपल्याला फक्त आणखी हवे आहे, असे समजतो.
आणखी पैसा. आणखी सुख. आणखी यश. ज्या कशाने क्षणभर आपले रिकामेपण विसरायला लावले, त्याचे आणखी थोडे.
कुठे भांड्यातच उणीव तर नाही, हा प्रश्न आपण क्वचितच विचारतो.
फक्त ते भरत राहण्याचा प्रयत्न करतो.
मी लहान असतानाच्या एका खेळण्याचा विचार करतो.
तो वेगवेगळ्या आकारांची छिद्रे असलेला एक डबा होता. लाकडाचा चौकोन चौकोनी छिद्रातून आत जातो. त्रिकोण त्रिकोणी छिद्रातून. गोल तुकडा गोल छिद्रातून.
तुम्हाला समजलेच असेल.
माझा एक व्हिडिओ आहे, ज्यात मी पुन्हा पुन्हा चौकोनी तुकडा गोल छिद्रात ढकलण्याचा प्रयत्न करतो आहे.
तो बसत नव्हता.
म्हणून मी पुन्हा प्रयत्न केला.
तरीही बसला नाही.
आणि तो व्हिडिओ पाहताना माझ्या मनाचा एक भाग म्हणतो, “वा. मीही किती मूर्ख मूल होतो.”
पण मोठा झाल्यानंतरच्या आयुष्याचा किती भाग मी अगदी हेच करत घालवला आहे?
आत्मिक पोकळी भौतिक गोष्टींनी भरून काढण्याचा प्रयत्न करत.
ते जमत नाही म्हणून चिडत.
मग आणखी जोर लावून पुन्हा प्रयत्न करत.
आणखी महाग प्रकार. आणखी रोमांचक अनुभव. आणखी तीव्र काहीतरी. आणखी मोठे काहीतरी.
जणू पुरेशा निर्धाराने ढकलले की चौकोन शेवटी बसेल.
पण मला आणखी मोठा चौकोन हवा होता, ही समस्याच नव्हती.
समस्या ही होती की ज्या जागेसाठी तो बनलाच नव्हता, ती जागा मी त्याने भरायचा प्रयत्न करत होतो.
आत्मिक पोकळीबद्दल बोलताना मला हेच म्हणायचे असते.
आपल्याला देवाची गरज आहे, आणि त्या गरजेसमोर आपण देवाव्यतिरिक्त सगळे काही ठेवत राहतो.
मग कशानेच तिथपर्यंत पोहोचल्यासारखे का वाटत नाही, याचे आश्चर्य करतो.
छान गाडी आनंद देऊ शकते. पैसा आयुष्य सोपे करू शकतो. सुंदर गोष्टीची कदर करण्यात किंवा अर्थपूर्ण ध्येयासाठी काम करण्यात काहीच चुकीचे नाही.
पण एखादी वस्तू मला माझ्या निर्माणकर्त्याचे जीवन कसे देऊ शकेल?
जगातल्या आणखी गोष्टी जवळ असणे म्हणजे देवाला ओळखणे कसे होईल?
तरीही, तसे शब्दांत सांगितले नाही तरी अनेकदा आपण हेच मागत असतो.
“जेव्हा मी इतके कमवेन, तेव्हा सुखी होईन.”
मग आपण तेवढे कमावतो.
“जेव्हा शेवटी माझ्याकडे ते असेल, तेव्हा मी तृप्त होईन.”
मग ते आपल्याकडे येते.
आणि कशी कोण जाणे, अंतिम रेषा पुन्हा पुढे सरकते.
जे कधी सर्वस्व वाटायचे, ते नेहमीचे होऊन जाते. जी जागा कधी आवाक्याबाहेर वाटायची, तिथेच उभे राहून आपण दुसरीकडे असण्याची इच्छा करतो.
आपण त्या वचनावर प्रश्न कधी विचारणार?
कारण जास्त असणे आपल्याला तृप्त करण्यासाठी पुरेसे असते, तर कधीतरी जास्त हे खरोखर पुरेसे झाले असतेच.
मग येशू देऊ करत असलेले जीवनाचे पाणी म्हणजे काय?
योहान ७ मध्ये येशू तहानलेल्यांना त्याच्याकडे येऊन पिण्याचे आमंत्रण देतो. योहान स्पष्ट करतो की तो पवित्र आत्म्याबद्दल बोलत आहे.
हे महत्त्वाचे आहे.
कारण येशू फक्त चांगली भावना किंवा अधिक सकारात्मक दृष्टिकोन यांच्यापेक्षा कितीतरी खोल काहीतरी देऊ करत आहे.
तो आपल्या आत देवाची उपस्थिती देऊ करतो आहे.
ख्रिस्ताद्वारे आपल्याला क्षमा मिळते, आपल्याला देवाच्या सहवासात आणले जाते आणि त्याचा आत्मा दिला जातो.
ज्याला ओळखण्यासाठी आपल्याला निर्माण केले गेले, तोच आपल्या आत राहायला येतो.
क्षणभर याचा विचार करा.
आपण आपले आयुष्य जगात जाऊन, ज्या गोष्टी आपल्याला जीवन देतील अशी आशा आहे त्या गोळा करण्यात घालवतो.
आणि येशू आपल्या आतल्या झऱ्याबद्दल बोलतो.
झराच तहानलेल्या माणसाच्या आत राहायला येतो.
या विचारातली हीच गोष्ट माझ्या मनाला स्पर्श करते.
आपण किती दूर भरकटलो आहोत, हे देवाला माहीत आहे. आपण कशाकडे हात पुढे केला, हे त्याला माहीत आहे. आपण इतरांना दाखवतो त्या व्यक्तीत आणि कोणीच जवळ नसताना आपण असतो त्या व्यक्तीतला फरक त्याला माहीत आहे.
आणि तरीही तो आपल्याला येण्याचे आमंत्रण देतो.
जीवनाचे पाणी ही देणगी आहे.
ते विकत घेता येईल इतके प्रभावशाली आयुष्य घेऊन तुम्ही विहिरीवर येत नाही.
तुम्ही तहानलेले येता.
ही गोष्ट मला खोलवर नम्र करते.
कारण देवाला स्पष्टीकरण द्यावेसे वाटणारे काहीतरी आपल्यात असते. आपले भरकटणे जरा अधिक समजण्यासारखे वाटावे, आपण इतके उघडे पडलो आहोत असे वाटू नये, अशी धडपड असते.
पण मला प्रत्यक्षात जितकी तहान होती त्यापेक्षा कमी होती, असे त्याला पटवून देण्याची गरज नाही.
मला पिण्याची गरज आहे.
कधीकधी मी करू शकणारी सर्वात प्रामाणिक प्रार्थना फक्त ही असते, “देवा, मी पुन्हा सगळीकडे शोधत राहिलो. आणि मी थकलो आहे.”
ज्या गोष्टींकडे मी जे मागतो ते देणेच त्यांना शक्य नाही, त्या हव्या धरून मी थकलो आहे.
थोडा वेळ भरल्यासारखे वाटून पुन्हा रिकामा उरण्यातून थकलो आहे.
जीवन कुठे मिळते हे माहीत असूनही, दुसरीकडे शोध घ्यायला स्वतःचीच समजूत घालत राहून थकलो आहे.
आणि जेव्हा मी देवाकडे परततो, तेव्हा माझ्या आत काहीतरी स्थिर होते.
मला म्हणायचे नाही की प्रत्येक अडचण नाहीशी होते.
मला अजूनही वेदना होतात. अजूनही प्रश्न पडतात. प्रार्थना करणे कठीण वाटणारे दिवस अजूनही येतात. माझ्या विश्वासाच्या जोडीला माझ्या भावना लगेच येत नाहीत, असेही दिवस असतात.
पण या सगळ्याच्या तळाशी, माझ्यासाठी आपलेपणाची एक जागा आहे.
देवावर छाप पाडण्याची गरज न वाटता मी त्याच्यासमोर येऊ शकतो. ज्या गोष्टींची मला लाज वाटते त्यांबद्दल प्रामाणिक राहू शकतो. सांगण्यासारखे काही खास नसले तरी त्याच्याजवळ बसू शकतो.
तो आपल्याला पूर्णपणे ओळखतो, तरीही आणखी जवळ बोलावतो. यात एक प्रकारचा विसावा आहे.
आणि मी जितका त्याच्या जवळ राहतो, तितकी त्या गोष्टींची निकड कमी होते, ज्यांच्याशिवाय जगू शकणार नाही असे मला कधी वाटत होते.
एखाद्या गोष्टीनेच माझी ओळख ठरवावी अशी अपेक्षा न ठेवताही मी तिचा आनंद घेऊ शकतो.
एखादी गोष्ट मला हवी असू शकते, पण ती मिळेपर्यंत माझे पूर्ण आयुष्य अपूर्ण आहे असे मानण्याची गरज नाही.
एखादी वेदना जाणवू शकते, लगेच तिच्यापासून पळून जाण्याची गरज नसतानाही.
मी याच तृप्तीबद्दल बोलतो आहे.
देवात इतकी खोल मुळे असलेले आयुष्य, की प्रत्येक येणाऱ्या-जाणाऱ्या इच्छेनेच आपली दिशा ठरवावी लागत नाही.
पण मी कसे जगावे, याबाबतीतही त्याच्यावर विश्वास ठेवायला शिकणे यात आलेच.
कधीकधी आपल्याला देवाची शांती हवी असते, पण तो सांगतो त्याला आपण विरोध करतो.
“मी ते का सोडावे?”
“बायबल मला असे जगायला का सांगते?”
“मला काय सुखी करेल, हे नक्कीच मला माहीत आहे.”
अलीकडेच मी माझी गाडी मेकॅनिककडे नेली होती.
मला गाड्यांबद्दल थोडे माहीत आहे, पण मी मेकॅनिक नाही. काय दुरुस्त करावे लागेल हे त्याने सांगितले, तेव्हा त्याच्या ज्ञानावर मी विश्वास ठेवला. कारण तो गाडी माझ्यापेक्षा अधिक चांगली ओळखत होता.
आणि कुठलाही मेकॅनिक गाडीला जितके ओळखतो, त्यापेक्षा कितीतरी खोलवर देव आपल्याला ओळखतो.
त्याने आपल्याला निर्माण केले आहे.
आपल्याला जीवन कशाने मिळते, हे त्याला माहीत आहे. आपले नुकसान कशाने होते, हे त्याला माहीत आहे. ज्या इच्छा आपल्यालाच नीट समजत नाहीत, त्यांच्या तळाशी असलेल्या गरजा तो समजतो.
मग मला कशाने तृप्ती मिळेल हे माझ्या निर्माणकर्त्यापेक्षा मलाच अधिक चांगले माहीत आहे, याची मला एवढी खात्री का?
विशेषतः माझ्याच कल्पनांनी मला इतक्या वेळा तहानलेले ठेवले आहे तेव्हा.
या प्रश्नातून मी आज्ञापालनाकडे पाहायला शिकत आहे.
देवाच्या सूचना त्याच्याकडून येतात ज्याला आपण कशासाठी बनलो आहोत हे माहीत आहे.
कधीकधी त्याच्या मागे जाणे म्हणजे अजूनही हवी असलेली एखादी गोष्ट सोडणे. कधीकधी कारण कळण्याआधीच त्याच्यावर विश्वास ठेवणे.
पण केवळ इच्छा मला हे सांगू शकत नाही की एखादी गोष्ट मला जीवन देईल की नाही.
मी अशा कितीतरी गोष्टी हव्या धरल्या ज्यांनी मला रिकामेच ठेवले. त्यामुळे केवळ माझी इच्छा मला काय जीवन देईल हे सांगू शकते, असा आव मी आता आणू शकत नाही.
आणि योहानाच्या शुभवर्तमानात आणखी एक गोष्ट आहे जी न थांबता वाचणे मला कठीण जाते.
वधस्तंभावर येशू म्हणतो, “मला तहान लागली आहे.”
जो जीवनाचे पाणी देतो, त्याने स्वतःच्या शरीरात तहान अनुभवली आहे.
मी याचा विचार करतो.
ज्या लोकांना तो घरी बोलवत आहे, त्यांच्या जगात देव आला आहे.
तो थकवा जाणतो. तो दुःख जाणतो. ख्रिस्तामध्ये तो आपले पाप वाहतो आणि मृत्यूतून जातो, आपल्याला त्याच्याबरोबरच्या जीवनात आणण्यासाठी.
त्याचे आमंत्रण अशा प्रेमातून आपल्यापर्यंत येते ज्याची किंमत त्याने मोजली आहे.
आणि देव माझ्यावर प्रेम करतो हे ऐकण्याची मला इतकी सवय व्हायला नको की त्याचे गांभीर्य जाणवणेच थांबेल.
हे पाणी मोफत दिले जाते.
याचा अर्थ ते स्वस्त होते असा नाही.
मी ज्या गोष्टींच्या मागे धावलो, ज्यांना तृप्ती समजलो, जितक्या वेळा भरकटलो, त्या सगळ्यानंतरही त्याचे आमंत्रण अजून माझ्यासाठी आहे.
या.
प्या.
यात असे काहीतरी आहे जे मला आतून वितळवून टाकते.
कारण मला माहीत आहे, तोच धडा पुन्हा शिकताना मी किती सहज थकू शकतो.
पण देव मला पुन्हा स्वतःकडे बोलावून थकलेला नाही.
योहान ४ मधला संवाद संपताना ती स्त्री आपला पाण्याचा घडा तिथेच ठेवते आणि लोकांना येशूबद्दल सांगायला गावात जाते.
ती काहीतरी गोळा करायला आली होती.
ती कुणाला तरी भेटून परतते.
आणि हा विचार आपल्याला तिथेच घेऊन जावा असे मला वाटते.
त्या देवाकडे, ज्याच्याबद्दल आपण आयुष्यभर ऐकत राहू शकतो आणि तरीही जीवनासाठी इतर सगळीकडे पाहत राहू शकतो.
विहिरीजवळ तहानेने मरत असताना, जीवनाच्या पाण्याबद्दल बोलण्यातच माझे उरलेले आयुष्य घालवायचे नाही.
मला प्यायचे आहे.