आपल्याला हवे ते कधीच मिळत नाही याचे कारण हेच असावे.

आयुष्याचा एक उलटा नियम आहे.

काही गोष्टी अगदी अपेक्षेप्रमाणे चालतात: ताकद वाढवायची असेल तर अधिक वजन उचला. अधिक शिकायचे असेल तर अधिक अभ्यास करा. अधिक कमवायचे असेल तर अधिक हुशारीने काम करा.

पण विचित्र गोष्ट अशी की आयुष्यातल्या काही सर्वात महत्त्वाच्या गोष्टी उलट दिशेने काम करतात.

आनंदी होण्यासाठी जितकी तडफड करता, तितके आपण आनंदी नाही हे अधिक जाणवते. आत्मविश्वास जाणवण्यासाठी जितकी तडफड करता, तितक्या असुरक्षिततेच्या खुणा स्वतःत शोधता. इतरांची मान्यता जितकी गरजेची होते, तितके त्यांना नापसंत पडू नये म्हणून आपले प्रत्येक बोलणे आणि वागणे तपासता. नियंत्रण जितके गरजेचे वाटते, तितके नियंत्रणाबाहेरचे सगळे अधिक धोकादायक वाटते.

काय होते आहे हे दिसतेय का?

तुम्ही ज्याचा पाठलाग करत आहात, ते तुमच्याकडे नाही याचा पुरावा तो पाठलागच बनतो.

आपण पुरेसे आनंदी नाही असे तुमच्यातला काही भाग मानत नसेल, तर तुम्ही आनंदासाठी इतके तडफडणार नाही. स्वतःची मान्यता पुरेशी नाही असे वाटत नसेल, तर इतरांची मान्यता इतकी हताशपणे शोधणार नाही. आपल्यात आत्मविश्वास नाही हे लोकांना कळेल अशी भीती नसेल, तर आत्मविश्वासू दिसण्याचे इतके वेड लागणार नाही.

म्हणून सकारात्मक गोष्टीचा जितका जोरात पाठलाग करता, तितके तिच्या उलट गोष्टीकडे लक्ष जात राहते.

हे झोपण्याचा प्रयत्न करण्यासारखे आहे. झोपायलाच हवे अशी तडफड सुरू होईपर्यंत झोप सहज येते. मग तुम्ही पडून विचार करता, “मला झोपायला हवे. मी अजून जागा का आहे? मला झोपायलाच हवे.” आणि अचानक झोपण्याचा प्रयत्नच तुम्हाला जागे ठेवतो.

आयुष्यात हे सगळीकडे घडते.

चिंता वाटू नये म्हणून तडफड करा, आणि आता चिंता वाटत असल्याचीच चिंता सुरू होते.

अपयश टाळण्यासाठी तडफड करा, आणि अपयश इतके भयावह होते की यशासाठी आवश्यक जोखीम घ्यायलाच भीती वाटू लागते.

सगळ्यांना आवडण्यासाठी तडफड करा, आणि भेटणाऱ्या प्रत्येकासाठी स्वतःत बदल करू लागता. गंमत अशी की अधिक आवडण्याच्या प्रयत्नात तुम्ही स्वतःशी कमी खरे राहता. लोकांना तुमच्यात जे आवडले असते, तेच अनेकदा नष्ट करता.

सगळे नियंत्रित करण्यासाठी तडफड करा, आणि नियंत्रणात नसलेली प्रत्येक गोष्ट तुमचे नियंत्रण सुटत असल्याचा पुरावा होते.

विरोधाभास हा आहे:

सकारात्मक गोष्टीची इच्छा नकारात्मक अनुभव निर्माण करू शकते.

पण हा नियम उलट बाजूनेही चालतो.

आपली फजिती होऊ शकते हे स्वीकारा, आणि अचानक आत्मविश्वासाने वागता येते.

आपण अयशस्वी होऊ शकतो हे स्वीकारा, आणि अचानक यशासाठी आवश्यक जोखीम घेता येते.

कुणाला आपण न आवडू शकतो हे स्वीकारा, आणि अचानक स्वतः असण्याचे स्वातंत्र्य मिळते.

काही गोष्टी आपल्या नियंत्रणाबाहेर आहेत हे स्वीकारा, आणि आपली ऊर्जा खरोखर नियंत्रणात असलेल्या गोष्टींत लावता येते.

वेदना आयुष्याचा भाग आहे हे स्वीकारा, आणि केवळ दुःख अस्तित्वात आहे म्हणून होणारे आणखी दुःख थांबते.

विचित्र सत्य हे की आपल्याला हव्या असलेल्या अनेक गोष्टी त्यांच्या उलट अनुभवाला तयार झाल्यावरच मिळतात.

आधी भीतीला जागा दिल्याशिवाय धैर्य असू शकत नाही.

असुरक्षितता आणि फजितीला जागा दिल्याशिवाय आत्मविश्वास असू शकत नाही.

अपयशाला जागा दिल्याशिवाय यश असू शकत नाही.

अनिश्चितता स्वीकारल्याशिवाय स्वातंत्र्य असू शकत नाही.

सगळ्यांनी आपल्याला मान्यता द्यावीच अशी गरज असताना खरी मान्यता मिळू शकत नाही.

नकारात्मक गोष्ट स्वीकारल्याच्या पलीकडेच अनेकदा सकारात्मक गोष्ट सापडते.

म्हणून गोष्टी हव्या असणे थांबवणे हे उत्तर नाही. त्यांच्याशिवाय चालणारच नाही ही गरज थांबवणे हे उत्तर आहे.

आनंद हवा असू द्या, पण दुःखी होण्याचीही तयारी ठेवा.

यश हवे असू द्या, पण अपयशाची तयारी ठेवा.

मान्यता हवी असू द्या, पण नापसंत पडण्याची तयारी ठेवा.

निश्चितता हवी असू द्या, पण माहीत नसण्याची तयारी ठेवा.

कारण आपण ठीक असण्यासाठी एखादी गोष्ट असायलाच हवी असे ज्या क्षणी ठरवता, त्या क्षणी तिच्या नसण्याला तुमच्यावर सत्ता मिळते.

आणि कधीकधी पाण्याच्या पृष्ठभागावर येण्यासाठी जितका जोरात झगडता, तितक्या वेगाने बुडता.

कधीकधी तुम्हाला पाण्याखाली ठेवणारे पाणी नसते, तर त्यातून सुटण्याची तुमची हताश धडपड असते.

कधीकधी पाणी तुम्हाला तरंगत ठेवू शकते हे समजण्याइतका वेळ त्याच्याशी लढणे थांबवावे लागते.

- Adam